Efektywność, jako immanentny atrybut ludzkiego działania, w warunkach zmieniających się paradygmatów zarządzania organizacjami pozostaje od stuleci przedmiotem ożywionego zainteresowania. Niektórzy sugerują, że mamy do czynienia wręcz z „terrorem efektywności”1. J.G. March i R.I. Sutton podkreślają, że dociekania dotyczące natury, pomiaru i oceny efektywności w naukach o organizacji należą do najbardziej intensywnych2. Wynika to zapewne z pojemności i wielowymiarowego charakteru kategorii efektywności, a także z możliwości ciągłej poprawy relacji pomiędzy uzyskanymi wynikami a nakładami koniecznymi do ich osiągnięcia. Powszechność zainteresowania efektywnością wynika także ze statusu imperatywu odnoszącego się do wszystkich poziomów gospodarowania (makro, mezo, mikro), do zarówno krótkiego (operacyjnego), jak i strategicznego horyzontu działania, do różnego rodzaju działań, obszarów funkcjonalnych w poszczególnych sektorach (tj. w ramach organizacji komercyjnych, publicznych i non-profit). Jednocześnie chodzi o efektywność rozumianą jako zdolność do wzrostu i rozwoju (efektywność dynamiczną nawiązującą do teorii zdolności dynamicznych) i tą, która jest skoncentrowana na unikaniu marnotrawstwa poszczególnych zasobów i ich optymalnej alokacji (efektywność statyczna nawiązującą do teorii zasobowej)3. Pojawianie się nowych zjawisk, dynamika ich rozprzestrzeniania się i coraz większa rola w procesach gospodarowania (choćby takich jak struktury sieciowe, rynki kapitałowe, relacje społeczne) powodują otwieranie się nowych pól badawczych, zachęcając do poszukiwania odpowiedzi na pytania dotyczące istoty, uwarunkowań, narzędzi do pomiaru i dezyderatów do kształtowania pożądanej efektywności działania w wymiarze indywidualnym i zespołowym. Jeśli weźmiemy pod uwagę to, że osiąganie efektywności jest podstawą naturalnego dążenia organizacji do sukcesu, a z drugiej strony − że kluczowe dla osiągania tej efektywności są zdolność do przezwyciężania sprzeczności organizacyjnych (ambiwalencji) oraz tworzenie warunków do wzajemnego dopasowania poszczególnych elementów organizacji, tj. zapewnienie ich spójności, pojawia się (w ramach aplikacyjności badań) zapotrzebowanie na formułowanie zaleceń, w jaki sposób tę efektywność osiągać w warunkach obecnego tempa zmian, turbulencji otoczenia i hiperkonkurencji. Powyższe przesłanki spowodowały pojawienie się − jako kontynuacja problematyki efektywności4 − kolejnego zbioru artykułów prezentujących rozważania teoretyczne oraz wyniki badań empirycznych. W imieniu redaktorów pragniemy podziękować Autorom za udział w dyskursie naukowym oraz wszystkim pleno titulo Recenzentom za przygotowanie recenzji, czym wydatnie przyczynili się do podniesienia poziomu merytorycznego niniejszego opracowania.