4. tom wydawnictwa "Czerniak - współczesne podejście" jest zbiorem nowoczesnych prac przeglądowych przygotowanych przez najlepszych polskich ekspertów różnych specjalności związanych z rozpoznawaniem i leczeniem chorych na nowotwory skóry. Nowotwory złośliwe skóry, w tym przede wszystkim rak podstawnokomórkowy (ang. basal cell carcinoma - BCC) oraz rak kolczystokomórkowy (ang. squamous cell carcinoma - SCC), są najczęściej występującymi nowotworami złośliwymi wśród osób o jasnym zabarwieniu skóry, z kolei czerniaki odpowiadają za większość zgonów w tej grupie nowotworów i pomimo zwiększającej się zapadalności (obecnie ok. 4200 nowych przypadków rocznie w Polsce) w ostatnich latach wzrosła w naszym kraju w tej grupie przeżywalność względna o ponad 20%. Postęp wiąże się z rozpoznawaniem tych nowotworów na wcześniejszym etapie i wprowadzeniem nowych, niezwykle skutecznych terapii systemowych zarówno dla leczenia przypadków zaawansowanych, jak i w czerniaku dla leczenia okołooperacyjnego. Poszczególne rozdziały dotyczą diagnostyki czerniaków, w której poczyniono w ostatnich latach ogromne postępy, jak również praktycznego postępowania przy powikłaniach nowych terapii systemowych u chorych na nowotwory skóry - tematu niezwykle ważnego dla wszystkich onkologów klinicznych oraz innych specjalności medycznych, gdzie może trafić chory leczony nowymi terapiami z powodu zdarzeń niepożądanych. Ostatnio ukazały się praktyczne wydawnictwa zarówno w formie książkowej, jak i aplikacji na smartfony, stanowiące codzienną pomoc w postępowaniu z takimi chorymi. Po latach nihilizmu terapeutycznego w przypadkach rozsianych czerniaka błony naczyniowej oka pojawiła nowa skuteczna terapia oparta na bispecyficznej cząsteczce tebentafuspie (IMCgp100) działającej na limfocyty T przy obecności antygenu zgodności tkankowej HLA-A*02:01 i jest to obecnie jedyny lek zarejestrowany dla leczenia systemowego w tym nowotworze o udowodnionym wydłużeniu przeżyć całkowitych. Drugą część niniejszej publikacji stanowi zbiór przypadków klinicznych z komentarzami ekspertów, co podnosi praktyczny wymiar tego wydawnictwa.ispecyficznej ukierunkowanej na limfocyty T przy obecności HLA-002, pozwoliło po raz pierwszy na uzyskanie poprawy w zakresie czasu przeżycia całkowitego (OS) zarówno w porównaniu z danymi historycznymi (badanie II fazy – mediana OS 16,8 miesiąca), jak i aktywnego komparatora (badanie III fazy – odsetek OS rocznych 73 vs. 58%, HR 0,51). W pracy uwzględniono również informacje dotyczące leczenia chorych na zaawansowane raki skóry, gdzie obecnie mamy dostępnych kilka sposobów leczenia systemowego. W leczeniu systemowym u chorych na raka podstawnokomórkowego (BCC) wskazane jest zastosowanie inhibitorów szlaku Hedgehog (wismodegib), raka płaskonabłonkowego ‒ immunoterapii cemiplimabem, który znajduje również zastosowanie u chorych na BCC po niepowodzeniu wismodegibu. Immunoterapia jest również obecnie stosowana w leczeniu chorych na rzadki typ raka skóry ‒ raka z komórek Merkla (awelumab).